Phong tục của dân tộc miền núi thường được mọi người cho là hủ tục, mê tín, lạc hậu. Nhưng không phải tất cả phong tục đều như vậy như vậy. Một số vẫn được coi là nét bản sắc riêng trong văn hóa của họ. Như tìm hiểu về tục đeo vòng vía của người Mông bạn có thể nhận thấy được điều đó.

Vòng vía được đeo cho ai ?

Nói về những chiếc vòng thường mọi người sẽ nghĩ đó là những bộ trang sức được làm bằng bạc, vàng hay đá quý,.. Nhưng vòng vía ở đây không phải là đô trang sức mà được coi là chiếc vòng mang ý nghĩa tâm linh, những chiếc vòng vía được làm bằng kim loại như sắt, đồng,..

Khi trẻ đến tháng, người nhà phải chuẩn bị lễ lạt và mời thầy cúng đến ra tay xua đuổi tà ma, giữ vía lại cho con cái mình. Nghi lễ đeo vòng vía cho trẻ nhỏ của người Mông hoa ở bản Cát Cát - Sapa, Lào Cai cũng tương tự như nghi lễ đeo vòng vía cho trẻ của nhóm người Mông trắng ở Bảo Phố - Bắc Hà.

 Phong tục đẹp vòng vía là một nét lạ trong bản sắc người Mông.

Tham khảo thêm:

• Chặng đường lịch sử trang sức loài người
• Ý nghĩa việc đeo lắc chân hợp phong thủy
• Đeo lắc chân phong thủy như thế nào cho đúng
• Sáng tạo với trang sức bạc
• Bạc Ta ( bạc nõn ) là gì

Bước đầu chuẩn bị cho tục đeo vòng vía

Trong buổi làm lễ, gia đình phải chuẩn bị trước 3 chiếc vòng cuốn bằng tre có đường kính tầm một mét rưỡi. Vòng thứ nhất để ở ngoài cửa, vòng thứ 2 để giữa nhà, vòng thứ 3 để cạnh bàn thờ cúng. Một tấm vải trắng dài phủ kín 3 vòng từ ngoài vào sát bàn thờ. Mâm cúng đặt ở bên phải.  

Dưới bàn thờ đặt 3 đôi đũa, 3 bát cơm, 3 chén rượu, 3 chén nước, 1 con gà luộc, 1 gói muối. Chiêng và kiếm đặt trang trọng trên bàn thờ để thầy cúng thực hiện các nghi lễ.

Nghĩ lễ bắt đầu

Khi đã chuẩn bị các bước trên, một người đàn ông khỏe mạnh được mời đến phụ giúp, bế đứa bé trong quá trình hành lễ.

Bắt đầu nghi lễ, thầy cúng khấn mời tổ tiên của gia đình về chứng kiến. Sau đó khấn mời sư tổ của thầy về chứng kiến và ban phép cho thầy để làm việc tốt, việc thiện này, đủ sức giết tà trừ ma xấu cho đứa trẻ.

Sau khi trình báo tổ tiên và xin phép sư tổ, thầy cúng mới bắt đầu thực hiện tuần tự các bước : Thầy gõ dồn dập một hồi chuông, hô gọi âm binh. Thầy múa xung quanh nhà, thét lên một tiếng rồi dùng kiếm đâm thẳng xuống đất, ấy là thầy đang giết trừ ma xấu. Còn khi lưỡi kiếm đâm thẳng ra cửa, ấy là thầy xua đuổi, giết trừ ma xấu ra khỏi đứa trẻ.

Hình ảnh thầy cúng làm lễ.

Ý nghĩa cho từng bước thực hiện nghi lễ

Sẽ có 3 bước trong khi thực hiện nghi lễ ứng với 3 vòng tre:

 
 + Khi người phụ lễ bế đứa trẻ bước vào vòng tre thứ nhất. Thầy cúng đâm chém xung quanh chân đứng của phụ lễ. Sau đó thầy cúng đặt kiếm lên bàn thờ, rót ít rượu ra tay vẩy vào đứa trẻ, ấy là nước phép xua đuổi tà ma, rửa sạch ám khí cho đứa trẻ.

 + Sau đó đứa trẻ bước vào vòng thứ hai trong nhà. Thầy cúng phun mạnh ngụm rượu vào nơi trẻ đứng và đọc sớ, ý nói, từ nay vía không được theo ma xấu nữa. Thêm một tiếng thét nữa của thầy. Vậy là ma xấu đã bỏ chạy, vía đã nhập vào người đứa trẻ.

 Hình ảnh những chiếc vòng vía của người Mông.

 + Tiếp đến vòng thứ ba, vòng tre cuối cùng, thầy cúng lập tức đeo ngay vòng vía vào cổ, tay và tai với ý nghĩa, rào giữ vía cho trẻ. Nghi lễ xong, gia đình mời thầy cúng dùng bữa, uống rượu. Ra về thầy lễ được biếu một con gà trống và một lít rượu.

Ý nghĩa tâm linh khi tự ý vứt bỏ vòng vía

Những chiếc vòng vía sẽ bảo vệ đứa trẻ đến trọn đời.

Vòng vía có ý nghĩa tâm linh và là một thứ trừu tượng, vì vậy vòng vía này đứa trẻ sẽ đeo đến trọn đời. Nếu tự ý vứt bỏ thì ma xấu có thể thâm nhập, sức khỏe và tính mệnh đứa trẻ có thể gặp điều không lành.

Càng tìm hiểu nhiều sẽ càng thấy phong tục của mỗi dân tộc đều có sự thú vị và nét độc đáo riêng của nó.